بررسی تأثیر ورمی کمپوست بر میزان فتوسنتز، تعرق و کارایی مصرف آب لوبیا قرمز (Phaseolus vulgaris L.) تحت تنش شوری

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

بررسی ها مؤید این مطلب است که ورمی کمپوست نقش مؤثری در رشد و نمو و نیز کاهش اثرات منفی ناشی از تنش های مختلف محیطی بر گیاهان دارد. این مطالعه با هدف بررسی بر هم کنش ورمی کمپوست و تنش شوری بر میزان فتوسنتز، تعرق و کارایی مصرف آب لوبیا قرمز رقم درخشان (Phaseolus vulgaris L. cv. Light Red Kidney) در مراحل گیاهچه ای و گلدهی در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، در سال 1389 انجام شد. پنج نسبت حجمی ورمی کمپوست و ماسه شامل صفر:100، 90:10، 75:25، 50:50 و 25:75 و چهار سطح شوری شامل20، 40، 60 و 80 میلی مول بر لیتر کلرید سدیم، به همراه شاهد (صفر) به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی، با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. بذرهای لوبیا در گلدان های پلاستیکی کاشته شد و میزان فتوسنتز، میزان تعرق، کارایی مصرف آب و میزان CO2 درون سلولی برگ ها در مراحل گیاهچه ای و گلدهی اندازه گیری شدند. در طول دوره رشد از محلول غذایی هوگلند برای تأمین عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان استفاده شد. نتایج نشان داد که تنش شوری و ورمی کمپوست به ترتیب اثر کاهشی و افزایشی معنی داری بر سیستم فتوسنتزی گیاه داشتند. در مرحله گلدهی، تمامی نسبت های ورمی کمپوست، کارایی مصرف آب را در سطوح مختلف شوری نسبت به شاهد بطور معنی داری افزایش داد. در مرحله گیاهچه ای، نسبت های 10 و 25 درصد ورمی کمپوست و در مرحله گلدهی تقریباّ تمام نسبت های ورمی کمپوست، اثرات منفی تنش شوری را بر سیستم فتوسنتزی گیاه محدود نمودند. احتمالاً ورمی کمپوست به دلیل ساختار متخلخل، ظرفیت نگه داری آب بالا، دارا بودن موادی شبیه به هورمون ها و تنظیم کننده های رشد گیاهی و همچنین وجود مقادیر بالای عناصر غذایی ماکرو و میکرو، می تواند نقش مؤثری در بهبود تحمل به تنش های مختلف محیطی از جمله شوری ایفا نماید. در این آزمایش ورمی کمپوست باعث بهبود میزان فتوسنتز گیاهان در مواجهه با تنش شوری شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of vermicompost on photosynthesis and transpiration rate and water use efficiency of bean (Phaseolus vulgaris L.) under salinity stress

نویسندگان [English]

  • A. Beyk Khurmizi
  • A. A. Ganjeali
  • P. Abrishamchi
  • M. Parsa
چکیده [English]

بررسی ها مؤید این مطلب است که ورمی کمپوست نقش مؤثری در رشد و نمو و نیز کاهش اثرات منفی ناشی از تنش های مختلف محیطی بر گیاهان دارد. این مطالعه با هدف بررسی بر هم کنش ورمی کمپوست و تنش شوری بر میزان فتوسنتز، تعرق و کارایی مصرف آب لوبیا قرمز رقم درخشان (Phaseolus vulgaris L. cv. Light Red Kidney) در مراحل گیاهچه ای و گلدهی در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، در سال 1389 انجام شد. پنج نسبت حجمی ورمی کمپوست و ماسه شامل صفر:100، 90:10، 75:25، 50:50 و 25:75 و چهار سطح شوری شامل20، 40، 60 و 80 میلی مول بر لیتر کلرید سدیم، به همراه شاهد (صفر) به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی، با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. بذرهای لوبیا در گلدان های پلاستیکی کاشته شد و میزان فتوسنتز، میزان تعرق، کارایی مصرف آب و میزان CO2 درون سلولی برگ ها در مراحل گیاهچه ای و گلدهی اندازه گیری شدند. در طول دوره رشد از محلول غذایی هوگلند برای تأمین عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان استفاده شد. نتایج نشان داد که تنش شوری و ورمی کمپوست به ترتیب اثر کاهشی و افزایشی معنی داری بر سیستم فتوسنتزی گیاه داشتند. در مرحله گلدهی، تمامی نسبت های ورمی کمپوست، کارایی مصرف آب را در سطوح مختلف شوری نسبت به شاهد بطور معنی داری افزایش داد. در مرحله گیاهچه ای، نسبت های 10 و 25 درصد ورمی کمپوست و در مرحله گلدهی تقریباّ تمام نسبت های ورمی کمپوست، اثرات منفی تنش شوری را بر سیستم فتوسنتزی گیاه محدود نمودند. احتمالاً ورمی کمپوست به دلیل ساختار متخلخل، ظرفیت نگه داری آب بالا، دارا بودن موادی شبیه به هورمون ها و تنظیم کننده های رشد گیاهی و همچنین وجود مقادیر بالای عناصر غذایی ماکرو و میکرو، می تواند نقش مؤثری در بهبود تحمل به تنش های مختلف محیطی از جمله شوری ایفا نماید. در این آزمایش ورمی کمپوست باعث بهبود میزان فتوسنتز گیاهان در مواجهه با تنش شوری شد.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental stresses
  • Organic fertilizer
  • Photosynthetic system
  • Water holding capacity